Wanneer is je boek goed genoeg?

Foto door Samson Katt op Pexels.com

Je kent het vast wel: elke keer als je je manuscript door gaat lezen, kom je niet verder dan de eerste alinea waarin je alwéér gaat strepen, woorden in een andere volgorde gaat zetten of gewoon hele stukken tekst gaat schrappen. Maar wanneer komt het moment waarop je zegt: nu gaat mijn creatie de wereld in?

Dit kan voor iedereen anders zijn. Veel factoren spelen hierbij een rol. Hoeveel ervaring heb je bijvoorbeeld in schrijven? Is het je eerste boek? Misschien wellicht zelfs je eerste verhaal? Ik ben zelf op dit moment bezig met mijn tweede boek en wil jullie laten zien welke fases van feedback ik heb doorlopen bij het schrijven van mijn debuut.  

Vijf jaar heeft het geduurd voor Stilleven het levenslicht zag. Een ding heb ik mezelf altijd voor ogen gehouden: Het debuut móet goed zijn. Je kunt tenslotte maar één keer debuteren. In die vijf jaar heb ik mijn manuscript aan mensen laten lezen die telkens iets verder van me af stonden. Ik begon met mijn allereerste hoofdstuk impulsief naar mijn vriendin Christa te sturen. Zij was altijd enthousiast over mijn schrijfsels, zo ook deze keer. Het moedigde me aan door te gaan op de weg die ik ingeslagen was.

Toen mijn ruwe manuscript af was heb ik het eerst een aantal weken weggelegd om ervan los te komen. Na die stilte probeerde ik mijn manuscript objectief, als een lezeres, te lezen en kwam tot de conclusie dat het niet goed genoeg was. Mijn tweede versie liet ik uiteindelijk lezen aan mijn moeder en Christa. Twee mensen die dichtbij stonden en aan wie ik de opdracht gaf vooral kritisch te zijn. Ook had ik een vragenlijst opgesteld die ze na het lezen van het manuscript pas mochten bekijken. Er stonden vragen in als: had jij door dat….Zo ja, wanneer had je dat door? Hiermee probeerde ik te achterhalen of mijn psychologische spelletje dat ik met de lezer wilde spelen, ook gelukt was.

Met hun opmerkingen ben ik de derde versie gaan schrijven en deze heb ik uiteindelijk aan nog enkele mensen in mijn omgeving laten lezen die verder weg van mij stonden. Ze kregen dezelfde vragenlijst en ik vond het fantastisch om te lezen dat zij elk afzonderlijk bepaalde dingen in het boek anders interpreteerden. Missie op dat vlak geslaagd.

Maar…er was nog een grote hoop aan feedback die ik moest verwerken en weer ging ik herschrijven. Heb ik moeilijke momenten gekend? Jazeker! Gewoon doorbijten, dan kom je vanzelf weer bij het lekkere gedeelte van de taart.

Na tweeënhalf jaar schrijven nam ik de stap om het manuscript door een onafhankelijk persoon te laten lezen die dit ook nog eens beroepshalve doet. Dit was Maria Genova. Een grote stap die veel moed van me heeft gevergd, want stel dat ze het niets vindt. Wat dan?

Maria leest tientallen manuscripten per maand en helpt auteurs op een gestructureerde, soms pijnlijke wijze het beste uit zichzelf te halen. Ik kan iedere beginnende auteur aanraden gebruik te maken van haar diensten, want het tilt jouw manuscript naar een hoger niveau. Ook al doet het soms pijn, jouw verhaal verdient het om de beste versie te zijn die jij kunt produceren.

Maria was enorm enthousiast over mijn manuscript, wat mij sterkte in mijn overtuiging dat ik op de goede weg was. Nadat ik bij haar was geweest, ben ik voor mijn gevoel mijn laatste versie gaan schrijven. Niets is minder waar.

Uitgeverij Letterrijn wees mijn manuscript in eerste instantie af. Nadat ik een paar weken onder de dekens mijn traanbuizen had leeg gehuild, werd ik op een ochtend strijdbaar wakker. Ik benaderde Theo van Rijn van Letterrijn en vertelde dat ik erg teleurgesteld was. Dat ik had verwacht en gehoopt dat hij met mij het kind waar ik al zo lang aan werkte op de wereld wou zetten. Mijn betoog wierp zijn vruchten af en Theo (thank god!) gaf me de kans het op duidelijk gedefinieerde punten nog verder aan te scherpen. In verband met een voorbijkomende nekhernia was dit een uitdaging en gunde mezelf nog één jaar de tijd om dit te bewerkstelligen en Theo te overtuigen van mijn verhaal over de zusjes Monica en Manuela.

Een jaar later: Yes! Monica en Manuela zouden het licht zien, wat een feest. Plop plop, de champagne mocht open en de vlag ging uit.

Maar niet voordat ik samen met Theo het verhaal nog twee keer had nagelopen en een derde keer nog een proefdruk moest doornemen. Geloof me, elke keer als je je manuscript terugleest, wil je weer dingen aanpassen en daar is nou precies die bevlogen redacteur die op een gegeven moment zegt: ‘En nu is het goed. Zet die laatste punt, we sturen het naar de drukker.’

Tja, en nu ben ik met een tweede boek bezig en denk ik: Leuk hoor, Marieke, dat je debuut zo goed ontvangen wordt, maar nu komt het echte werk. Je kunt tenslotte maar één keer een tweede boek schrijven. En die móet goed zijn!

3 tips voor het stellen van doelen bij het schrijven van je boek

Foto door Markus Winkler op Pexels.com

Ha! Een nieuw jaar. Dé tijd voor nieuwe voornemens en jij hebt je dit jaar voorgenomen om het boek te schrijven dat al jaren in jouw hoofd rondzingt. We zitten in lockdown, dus de tijd kan niet beter zijn dan nu. Een periode waarin we geen afleidingen hebben van feestjes en andere sociale bezigheden.  Vol energie ga je zitten. Je opent een nieuw document en dan…

Een wit vlak staart je aan. Je begint te twijfelen of je het wel kunt. Pff, een héél boek en je hebt nog precies nul letters op papier. Langzaam voel je de moed wegzakken tot in de punt van je grote teen. Kan ik dit wel?

Ja! Natuurlijk kun jij dit!

Voordat je begint kan het enorm helpen om je einddoel te verdelen in kleinere doelen. Hak het in stukken en je zult zien dat het verlammende gevoel wegtrekt. Het wordt ineens overzichtelijk in je hoofd. Hieronder volgen tips om kleinere doelen te stellen.

1) Aantal woorden

Het boek wordt uiteindelijk het aantal woorden dat jouw verhaal nodig heeft. Grofweg kun je stellen dat 30.000 woorden rond de honderd bladzijden in jouw gedrukte boek gaat worden. Een beetje roman of thriller heeft tussen de 200 en 300 bladzijden, dus met 60.000-90.000 woorden kom je een heel eind. Het aantal woorden mag nooit leidend zijn, maar het geeft je wel een richtlijn. Nogmaals: elk van dit aantal woorden staat in dienst van het verhaal.

Ik ben zelf een cijfertjesdame en vind een aantal woorden als doel stellen erg overzichtelijk. Een doel dat ik mezelf voor het schrijven van mijn nieuwe boek heb gesteld is: Ik schrijf elke dag 500 woorden, minimaal 5 dagen per week. Dit houdt in dat ik 2500 woorden per week schrijf en 10.000 per maand. Voor mij is dit haalbaar naast mijn werk, maar ik kan me voorstellen als je meer tijd tot je beschikking hebt, of je boek eerder klaar wilt hebben dat je dit verhoogt naar 1000 of 1500 woorden per dag.

2) Personen definiëren

Een ander klein doel kan zijn om je hoofdpersoon te definiëren. Ga zitten en besteedt een uur aan een persoon in je boek. Hoe ziet hij eruit? Hoe is zijn gezinssituatie? Hoe oud is hij? Welke hobby’s heeft hij en hoe zou een standaard dag in zijn leven eruit zien? Kan hij met stress omgaan of juist niet? Er zijn zoveel dingen te bedenken over een persoon en hoe meer je er weet, hoe beter je je karakter kunt uitdiepen. Het maakt het schrijven van scènes ook makkelijker, omdat je weet wat dit karakter zou zeggen, doen of denken. Je kent hem alsof je hem zelf gecreëerd hebt 😉

3) Hoofdstuk

De meeste mensen vinden korte hoofdstukken prettiger lezen dan lange hoofdstukken. Zeker bij een thriller kan dit helpen om de vaart in het verhaal te houden. Je herkent vast wel als je zelf een boek leest, dat je telkens weer tegen jezelf zegt: ‘Nog één hoofdstuk en dan stop ik.’ Vervolgens ben je een uur verder en weer meerdere hoofdstukken.

Mijn boek Stilleven bevatte ongeveer 800-1200 woorden per hoofdstuk. Ik kreeg veel reacties van lezers dat ze de korte hoofdstukken erg prettig vonden en dat ze continue bleven doorlezen. Een klein doel kan zijn om elke dag een hoofdstuk te schrijven. Kanttekening hierbij is wel dat het beter is om halverwege een scene te stoppen, op het moment dat je nog in de flow zit en weet hoe het verder gaat. Wat ik altijd doe is steekwoorden opschrijven over het vervolg van de scene. De volgende dag helpt het dan om direct weer in de flow van het schrijven te komen.

Het fijne van het stellen van kleine doelen is dat je telkens successen kunt ervaren die je positief gestemd houden en je energie geven om door te gaan. Voor je het weet ga je over je doelen heen en is je boek veel eerder klaar dan je vantevoren had bedacht!

Het schrijven van een boek

Een boek schrijven, het is de wens van ongeveer een miljoen Nederlanders. Herken jij je in de zinnen ‘Als ik ooit tijd heb, ga ik een boek schrijven…’ of ‘Ik zou nog wel eens een boek willen schrijven…’? In dat geval wil ik je van harte welkom heten op mijn blog, waar ik mijn ervaringen over het schrijven van een boek met jullie deel. Hiermee hoop ik mensen te inspireren echt te beginnen of het boek nu eindelijk eens af te maken. Het leven is immers veel leuker met boeken, hoe meer hoe beter zelfs!

Zelf ben ik begonnen met schrijven in 2002 tijdens een sabbatical in Zuid-Afrika. De eerste jaren hield ik de schrijfsels voornamelijk voor mezelf en was ik er niet mee bezig hier ooit serieus iets mee te doen. Tot in 2009 mijn zoon werd geboren en ik hem al snel boeken ging voorlezen. De wens ontstond om een kinderboek voor hem te publiceren. Dit is uiteindelijk waarheid geworden met het eerste deel van Saffie de Slang in 2012, gevolgd door het tweede deel in 2014.

In dat jaar stuurde ik voor de eerste keer een spannend, kort verhaal in naar de jury van een schrijfwedstrijd. Ik wist niets van schrijfregels, volgde alleen mijn gevoel voor taal en mijn gevoel voor spanning. Spannend was het zeker, maar het verhaal werd dusdanig goed ontvangen dat deze werd gepubliceerd in een verhalenbundel.

Dit was het begin van mijn ultieme wens om ooit een boek te schrijven. Misschien wel de fase waarin jij je op dit moment bevindt. Maar zeg eens eerlijk: hoe graag wil je het echt? Tussen willen en willen zitten namelijk enorm veel gradaties, van ‘ Het zou mooi zijn als’ tot ‘ Ik wil het, ik wil het, ik wil het!

Na een jaar van oefenen in het schrijven van korte verhalen en een masterclass volgen bij Marion Pauw vloog mijn ‘willen’ in rap tempo naar de laatstgenoemde categorie. Mensen die me kennen, zullen me al snel beschrijven als een ongeduldig persoon. Wat ik nu in mijn hoofd haal, moet gisteren al zijn gebeurd. Toch had ik met het schrijven van mijn thrillerdebuut een engelengeduld en leerde ik een andere kant van mezelf kennen. Het debuut moest goed zijn, je kunt tenslotte maar een keer debuteren.

Dit is uiteindelijk in 2020 waarheid geworden met mijn debuutthriller Stilleven, uitgegeven door uitgeverij Letterrijn. De weg hiernaartoe was een lange van maar liefst vijf jaar. In die vijf jaar heb ik ontzettend veel geleerd wat ik graag met jullie deel. Dit kunnen praktische tips zijn, maar ook inspirerende om vooral niet op te geven. Ik kan jullie beloven dat het moment dat je je boek eindelijk in handen hebt, een onvergetelijke is.

Ik wens jullie veel lees-, leer- en inspireerplezier!